Gebelik bile hayatı değiştirmeye yetecek kadar farklılık yaratmakta. İkiz ve daha fazla gebelik daha fazla sorun anlamına gelebilir.  İkiz gebelik gittikçe artmakta. Bunun nedeni çocuk doğurma yaşı artı 20 li yaşlardan 30 lu yaşlara kaydığı için infertilite problemi ve tedavisi artmakta. Tedavi nedeniylede çoğul gebelikler artmakta.

Çoğul Gebelik Nasıl Olur?

 

 

Son yıllarda ikiz gebeliklerin sayısı arttı. Bunun en önemli sebebi 30 lu yaşlarda çocuk sahibi olmak. Diğer bir sebep ise ilaçlar ve infertilite tedavisi. İki temel tip çoğul gebelik var: Tek yumurta (monozigotik) ve çift yumurta (dizigotik).

 

Tek Yumurta İkizi

Monozigotik tek yumurta ikizleri tek bir döllenmiş yumurtadan olup genetik olarak aynı olup birbirlerinin kopyası olur ve aynı cinstir. Tek yumurta ikizi yaş, ırk ve genetikten bağımsız olup tesadüfi bir olay olup bin canlı doğumda 3 veya 4 tane görülür.

Çift Yumurta İkizi

Dizigotik çift yumurta ikizleri farklı yumurtaların farklı spermler ile döllenmesi ile oluşur. Aynı veya farklı cins olabilir. Genetik olarak eş değiller. En sık görülen ikiz çift yumurta ikizleri. Çoğunlukla infertilite tedavisi sırasında olur. İleri yaşlarda hamile kalan, kilosu fazla olan, doğum kontrol haplarını yeni bırakan ve çok çocuğu olan kadınlarda ikiz gebelik daha fazla görülmekte.

İkiz Gebelikte Semptom Ve Bulgular

 

 

Birçok kadın gebeliklerinde birden fazla bebek taşıdığını düşünür. İkiz gebeliğin tespitinin en kesin yolu ultrasondur.

 

İkiz gebeliklerdeki bulgular

  • Ultrason Bulgusu: İkiz gebelik tespitinin en kesin yolu.
  • Dopler ile Kalp Sesi: 3. aydan sonra bebek kalp sesi dopler cihazı ile tespit edilebilir. Tecrübeli doktor birden fazla bebek kalp sesi olduğunu anlar.
  • Beta hCG Seviyesi: İkiz gebeliklerde beta hCG seviyesi tek gebeliğe göre artar. Ancak her yüksek beta hCG  çoğul gebelik anlamına gelmez. Mol gebelik (üzüm gebeliği) ve bazı kanserlerde beta hCG çok fazla artabilir.
  • AFP Artışı: AFP bebeğin karaciğerinden salgılanan bir protein. İkiz gebeliklerde AFP ölçümü yüksek olur. 3′lü test sırasında çoğul gebeliklerde normal değerden fazla olacağı için test sonuçlarının yanlış olmasına neden olur.
  • Karın Büyüklüğü: Gebelik yaşı tespit edilirken karın büyüklüğüde kullanılabilir. İkiz gebeliklerde hafta ilerledikçe karın büyüklüğü (fundus tepe noktası) beklenenden daha fazla olur.
  • Kilo Alımı: Genellikle ikiz gebelikte kilo alımı tek gebeliğe göre daha fazla olur. Ancak fazla kilo alımının başka sebeplerden de olabileceği unutulmamalı.
  • Aşırı Bulantı Kusma: İkiz gebeliklerde bulantı ve kusmanın şiddeti ve süresi daha fazla olur.
  • Aşırı Yorgunluk: İkiz gebeliklerde yorgunluk daha fazla olur. Bunun sebebi bebekler için vücudun daha fazla besin vermesi. Aşırı yorgunluk ayrıca stres, iş ve başka nedenlerden de olabilir.

İkiz gebelik olduğunu düşündüren bulguların hiçbiri kesin tanıyı koydurmaz. İkiz gebeliğin kesin tespiti ultrason ile olur.

İkiz Gebelikte Komplikasyon

İkiz gebeliklerin çoğunda komplikasyon çok az görülür. Gebelikteki her fazla bebek komplikasyonu arttırır.

  • Preterm Eylem ve Doğum: Preterm doğum 37. haftadan önce olan doğumlara denir. Tek gebelikler çoğunlukla 39. haftadan sonra doğar. İkiz gebelikte ortalama 36. ve üçüz gebelikte 32. haftada doğum olur. Erken doğum çoğunlukla erken su kesesi yırtılması ile olur.
  • Düşük Doğum Ağırlığı:Düşük doğum ağırlığı 2500 gr altındaki doğumlar olup çoğunlukla erken doğum ile ilgili. 32. haftadan önce olan doğumlarda ise bebek ağırlığı 1500 gr altında olur ve komplikasyon oranı artar. Zihinsel gerilik, serebral palsi, görme problemleri ve duyma kaybı sık görülen komplikasyonlar.
  • İntrauterin Gelişme Geriliği (IUGR):İkiz gebelikte bebek büyümesi belli haftaya kadar normal gebelik gibi olur. 30-32 haftadan itibaren gelişme yavaşlar. Plasenta bebekleri yeteri kadar besleyemez. Bebeklerin gelişimi yakından takip edilmeli.
  • Preeklampsi:İkiz gebelikte preeklampsi riski 2 kat fazla. Üçüz gebelikte preeklampsi sıklığı % 50 ulaşır. Anne ve bebeklerin zarar görmemesi için yeterli bakımın yapılması gerekir.
  • Gestasyonel Diyabet:Gestasyonel diyabetin artma sebebi plasenta hacminin artması nedeniyle plasental hormonlardaki artışa bağlı olarak  insülin direncinin artması. Bu nedenle gestasyonel diyabet artar.
  • Plasental Abrubtia: İkiz gebelikte 3 kat daha fazla görülür. Çoğunlukla 3. trimesterde görülür.
  • Fetal Kayıp: Çok nadir olur. Eğer gebelik dikoryonik ise tek fetal kayıpta müdahaleye gerek kalmaz. Eğer monokoryonik bir gebelik varsa mümkün olan en erken zamanda doğum gerekebilir.
  • Sezaryen: İkiz gebeliklerde Sezaryen şart değildir. Vajinal doğum bebeklerin geliş şekline bağlı.

Vajinal doğum için

Gebelik 32 haftadan büyük olmalı
Önde gelen bebek daha iri olmalı
Önde gelen baş olmalı
İkinci gelen baş veya makad olabilir.
İkinci gelen daha küçük olmalı
Baş pelvis uygunsuzluğu (CPD) olmamalı

İkiz Gebelikte Bakım

İkiz Gebelikte Muayene Sıklığı

İkiz gebelikte komplikasyon gelişme ihtimali daha fazla olduğu için daha sık kontrol muayene gerekli.İlk 3 ayda  2 veya 3 haftada bir gebeliğin durumuna göre muayene gerekebilir. 2. trimesterde takipler 2 haftada bir yapılır. Son trimesterde ise haftada bir takip yapılmalı.

Daha sık muayene annenin ve bebeklerin sağlık durumunu kontrol etmek ve bebek gelişimini gözlemlemek için gerekli. Gelişebilecek olan koplikasyonlar daha erken tespit edilip sorunlar büyümeden çözülebilir.

Dikkat Edilen Koplikasyonlar

En sık görülen koplikasyonlar

  • Pretrem eylem
  • Preeklampsi veya gebeliğe bağlı hipertensiyon (PIH)
  • İntrauterin gelişme geriliği
  • Fetal iyilik hali
  • Gestasyonel diyabet
  • Fetal kayıp

İkiz-İkiz Transfüzyon Sendromu

İkizden ikize transfüzyon sendromu aynı plasentayı paylaşan ikizlerde olur. Bu sendrom eğer iki bebeğin kullandığı plasentanın damarlarında bağlantı olursa görülür.  Damar paylaşımı sonucunda bebeklerden birine daha fazla kan giderken (alıcı) diğerine daha az kan gider(verici).

İkizden ikize transfüzyon sendromu % 15 olasılıkla görülür. Genetik bir hastalık olmayıp tamamen tesadüfi gelişen bir durum.

İkiz-İkiz Transfüzyon Sendromu Tanısı

Ultrason ile yapılan muayenede

  • Aynı cinsten olan fetuslarda ölçümde belirgin farklılık
  • Amniyotik kese büyüklüklerinde  belirgin farklılık
  • Kordon büyüklüğünde farklılık
  • Tek plasenta
  • Fetusların ciltlerinde ödem
  • Alıcı ikizde konjestif kalp yetmezliği
  • Alıcı ikizde polihidramniyos
  • Verici ikizde oligohidramniyos

İkiz-İkiz Transfüzyon Sendromunda Gebede Bulgular

Annede Oluşabilecek bulgular

  • Rahimde hızlı büyüme hissi
  • Haftasına göre karın büyüklüğünde fazla artış
  • Karında ağrı, gerilme ve kasılma
  • Ani fazla kilo alımı
  • Erken gebelik döneminde el ve ayaklarda şişlik

İkiz-İkiz Transfüzyon Sendromunda Tedavi Seçenekleri

Eskiden yapılabilecek bir şey yokken teknolojinin gelişmesi ile artık tedavi belli oranında mümkün. Fazla amniyon sıvısının boşaltılması plasentadaki kan akımını rahatlatmakta ve preterm doğum riskini azaltmakta. Lazer ile damarlar arasındaki bağlantı kesilerek %60 oraında etkilenmiş bebekler kurtarılmakta. Etkilenmiş bebeklerde akciğer maturasyonuna bakarak en erken dönemde doğurtmak tedavi için bir seçenek.

Amniyosentez gerekli olduğunda tekrar yapılabilir ancak lazer tedavisi bir kez uygulanır.

İkiz-İkiz Transfüzyon Sendromunda Tedavi Komplikasyonları

  • Erken doğum
  • Alıcı ikizde sıvı fazlalığına bağlı sindirim, dolaşım, bağırsak, solunum sistemleri ve beyinde sorunlar
  • Verici ikizde kansızlık
  • Fetal ölüm

İkiz-ikiz transfüzyon sendromunda 16. haftadan itibaren haftalık ultrason takibi yapılmalı. Risk azalsa bile gebelik sonuna kadar haftalık takiplerden vazgeçilmemeli.

İkiz Gebelikte Kilo Alımı

İkiz Gebelikte Kilo Alımının Önemi

Bütün gebeliklerde gerekli oranda kilo alımı önemli. Kilo alımı ikiz gebelikte daha da önemli, çünkü preterm eylem ve düşük doğum ağırlıklı bebekler doğurma riski fazla. Özellikle 20-24. haftalarda kilo alımı önemli. 24. haftaya kadar 10 kg alan gebelerin erken doğum yapma ihtimalleri azalmakta. Erken dönemdeki kilo alımı plasenta gelişimi ve bebeklere besin geçmesi nedeniyle önemli.

İkiz Gebelikte Ne Kadar  Kilo Alınmalı

Kilo alımı boy, vücut tipi, gebeliğe başlangıç kilosu ile bağlantılı olmakla birlikte gebelik boyunca 15-20 kg alınmalı.

İkizlerde ilk 3 ayda 2-3 kilo almak yeterli. 2. ve3. trimesterde ortalama haftada 600 gr kilo alınmalı.

İkiz Gebelikte Egzersiz

İkiz Gebelikte Egzersiz Güvenlimi?

Bu sorunun cevabı net değil. Normal tek gebeliklerde günlük egzersiz süresi yarım saatten fazla olmalı. İkiz gebelikteki komplikasyonlar nedeniyle egzersize şüpheyle yaklaşılmalı. Eğer hamilelik öncesi egzersiz yapılıyorsa kontrollü olarak devam edilebilir.

İkiz Gebelikte Yapılabilecek Egsersizler

Gebelik öncesi yürüyüş yapılıyorsa gebeliğin ilk yarısında devam edilmeli. Ağırlık kaldırılmayan egzersizler tercih edilmeli. Sabit bisiklet, kol egzersizleri ve yüzme güvenle yapılabilecek diğer egzersizler. Kegel egzersizi ihmal edilmemeli.

İkiz Gebelikte Yapılamayacak Egzersizler

Sırt üstü yatarak yapılan egzersizlerden kaçınılmalı. Ağırlık kaldırma ve direnç uygulanan egzersizler yapılmamalı. Ayrıca nemli ve sıcak havalarda vücut ısısı artacak şekilde yürüyüş ve koşma yapılmamalı. Sıcak hamam ve saunadan sakınılmalı.

Egzersizi Durdurmak İçin Belirtiler

  • Kasılma hissi
  • Kasıkta basınç
  • Vajinal kanama veya akıntı
  • Baş dönmesi
  • Özellikle ayakta ödem

Egzersiz programı ile ilgili sürekli doktorunuz bilgilendirilmeli. Komplikasyon olmadığı sürece egzersiz devam edebilir. İkiz gebeliklerde 20. haftada egzersiz kesilebilir. Tek gebeliklerde 28. haftaya kadar devam edebilir.

Kaybolan İkiz Sendromu (Vanshing Twin Syndrome)

Kaybolan ikiz sendromu ilk defa 1945 yılında tespit edildi. Kaybolan ikiz sendromu gebelik sırasında  bir yada daha fazla bebeğin kaybolması. Fetal doku plasenta veya anne dokusu tarafından baskılanır.

Ultrason olmadan önce ölmüş fetusun tanısı doğumdan sonra plasentanın muayenesi ile konulmaktaydı. Artık ultrason ile çok erken dönemde ikiz gebelik tanısı ve daha  sonra fetuslardan birinin ölümü tanısı kolayca konulabilmekte.

Bazen düşük bulguları olan gebede yapılan ultrasonda hala gebeliğin devam ettiği tespit edilmekte. Bu durumda ikiz bebeklerden biri düşmüş olabilir.

Kaybolan İkiz Sendromu Nedeni

Kaybolan ikiz sendromu sebebi tam olarak bilinmiyor. Kaybolma erken dönemde gelişmedeki problemler nedeniyle oluşmakta. Plasenta ve fetal dokularda yapılan incelemelerde yaşayan ikizin  normal olmasına rağmen kromozomal bozukluklara rastlanabilir. Bazen de kordonun yerleşmesinde anormallikler olabilir.

Kaybolan İkiz Sendromunun Anne ve Diğer Bebeğe Etkisi

Eğer kaybolma erken dönemde olursa ne anneye nede yaşayan bebeğe herhangi bir sorun olmaz. Eğer 2. ve 3. trimesterde kaybolma olursa yaşayan bebek için risk oluşur. Serebral palsi ve düşük ihtimalinde artış olur.

Eğer embryonik periyottan ( 8. hafta) sonra ikiz bebeklerden biri ölürse amniyotik sıvı , ölü bebek içindeki ve plasentadaki sıvı emilir. Geriye baskı sonucu düzleşmiş fetal doku (fetal papirekus)  kalır.

Kaybolan İkiz Sendromunda Tedavi

İlk trimesterdeki kaybolmalarda tedavi gerekmez. 2. ve 3. trimesterde kaybolmalarda gebelik yüksek riskli gebelik sınıfına alınıp yakın takip edilir. Gebede kanama, kasılma kramp ve kasık ağrısı oluşursa tedaviye alınır. Eğer düşük olursa diğer bebek yakın takibe alınır.