Doğum

9 ay hamilelikte sürekli seçim yapmak ve karar vermekle geçer. Bu kararlar gebelik takibini nasıl yapmalı, hangi kıyafetleri giymeli, egzersiz şekli, yiyecek seçimi gibi kararlardır. Gebelik ve doğum çoğu kadın için en fazla hatırlanılan süreçtir.

Bu seçimleri yaparken doktorunuzdan yardım almanız en iyi seçimi yapmanızı sağlayacaktır. Doğum yeri ve doğum şeklini seçmenizde doğum doktoru ve ekibinin deneyimi, sizin ve bebeğiniz için en uygun ve sağlıklı olması, sizin ve aileniz için iyi şekilde hatırlanacak bir doğum olması kararınızı etkilemeli.

Bu kararı verirken arkadaşlarınızın doğum anılarını dinlemek yerine doktorunuza isteklerinizi ve çekincelerinizi söylerseniz daha iyi karar alabilirsiniz.

Her kadının doğumu özeldir. Bu yüzden her kadının doğumunu en mutlu anlarından biri olarak hatırlaması en doğal hakkıdır.

Doğum Başlıyor

Braxton Hicks Kasılmaları

Gerçek doğum ağrıları başlamadan önce olan kasılmalardır. İlk defa 1872 yılında doktor John Braxton Hicks tarif etmiştir. Gebeliğin sonu yaklaştığında ‘‘evet bu doğum sancısı’’ diye düşündüğünüz ama sonrasının gelmediği kasılmalardır.

Braxton Hicks kasılmaları en erken 2. üç aylık dönemde başlamasına rağmen çoğunlukla son 3 ayda görülür. Uterus kasları 30-60 saniye kadar kasılır. Bazen 2 dakika sürdüğü olur.

Braxton Hicks Kasılmaları

  • Sıklığı düzensiz
  • Nadir olur
  • Tahmin edilemez
  • Ritmik değil
  • Ağrılı değil (nadiren bazı kadınlar ağrı hisseder)

Braxton Hicks kasılmalarının nedeni hakkında net bir bilgi yok. Bazı doktorlar bu kasılmaların uterusun tonusunu arttırarak plasentaya kan akımını arttırdığını düşünüyor. Bu kasılmalar rahim ağzının açılması ile ilgisi olmamasına rağmen bazen açılmaya neden olabilir. Doğum zamanı yaklaştığında Braxton Hicks kasılmalarının sıklığı artınca yalancı doğum ağrıları olarak bilinir ve rahim ağzında açılma ve incelme yapar.

Braxton Hicks Kasılmalarını Tetikleyenler

  • Anne ve bebek çok hareketliyse
  • Karına temas
  • İdrar torbasının dolu olması
  • İlişki sonrası
  • Dehidratasyon (susuz kalma)

Braxton Hicks Kasılmaları Olunca Yapmanız Gerekenler

  • Pozisyon değiştirin; ayaktaysanız uzanın, oturuyor veya yatıyorsanız yürüyün
  • Ilık duş alın
  • Birkaç bardak sıvı tüketin
  • Sıcak bitki çayı veya süt için

Bunları yapmanıza rağmen kasılmalarınız geçmiyorsa mutlaka doktorunuza bilgi verin.

Yalancı Doğum Eylemi

Doğum yaklaştığında Braxton Hicks kasılmaları daha sık ve kuvvetli gelmeye başlar. Gerçek doğum ağrılarının nasıl olduğunu bütün gebeler merak eder. Doktora haber verip doğum için hastaneye gitmek için yalancı doğum ağrıları ile gerçek doğum ağrılarını ayırt etmek gerekir.

Yalancı Doğum Eylemi (Yalancı Doğum Kasılmaları)

  • Kasılmalar düzensiz ve tahmin edilemez
  • Zamanla kasılmanın sıklık ve ağrısında artış olmaz
  • Kasılmalar genel karın gerilmesi olarak hissedilir
  • Genellikle beraberinde nişan ( vajinal kanama) görülmez
  • Su gelmez.

Yalancı Doğum Eylemine ve Gerçek Doğum Eylemi

Yalancı eylemde: kasılma sıklığı düzensiz

Gerçek eylemde : kasılma sıklığı düzenli

Yalancı eylemde: kasılma kuvveti düzensiz

Gerçek eylemde : kasılma kuvveti düzenli ve zamanla daha sık

Yalancı eylemde: genellikle hareketle ağrılar geçer

Gerçek eylemde : hareketle ağrı geçmez hatta artabilir

Yalancı eylemde: ağrılar genellikle alt karın ve kasık bölgesinde

Gerçek eylemde: ağrılar karında başlayıp karnın bütününe yayılıp sırta vurur veya sırtta başlayıp karına yayılan ağrı

Şüphede kaldığınız durumda mutlaka doktorunuza bilgi verin.

Nişan (Vajinal Kanama)

 

 

 

 

 

 

 

 

Gebelik boyunca servikste (rahim ağzı) mukus tıkaç bakterilerin vajenden rahim içine geçmesini engeller. Doğum yaklaşınca rahim ağzı genişleyince bu tıkaç kanla birlikte atılır. Buna halk arasında ‘‘nişan’’ denir.

Nişandan Ne Kadar Sonra Doğum Başlar?

Nişanın gelmesi rahim ağzının açılmasıyla olur. Ancak aktif doğum nişandan sonra birkaç saat sonra, birkaç gün sonra hatta bir iki hafta sonra bile başlayabilir.

Nişan Neye Benzer?

Nişandaki mukus tıkaç saydam, hafifçe pembe veya kanlı olabilir. Mukus sert olabilir veya yapışkan akıntıya benzeyebilir. Bazı kadınlar gebelikte akıntıdaki artıştan dolayı mukus tıkacın düşmesinin farkına bile varamayabilirler.

Doktora Ne Zaman Haber Vermeli?

Eğer nişan normal renkte ise doktorunuzu acilen aramanıza gerek yok. En yakın muayenenizde nişan geldiğini söylersiniz.

Eğer nişan bir anda olup parlak kırmızı renkte ve miktar olarak 2 yemek kaşığından fazla ise acilen doktorunuza haber vermelisiniz. Plasenta previa veya plasenta abruptia olabilir.

Doğum İşaretleri

Muhtemelen her kadının farklı bir doğum hikayesi vardır. Sizin doğumunuzda size özel olacaktır. Ancak doğum başlamasını gösteren özel işaretler var.

Doğumun Başlamasının 6 İşareti

Bu işaretler doğumun birkaç gün yada haftada başlayacağını gösterir.

  1. Hafifleme: Tekrar nefes alınmaya başlanır. Bu bebeğin aşağıya düşüp pelvise girdiğini gösterir. Böylece diyafram daha aşağıya karına doğru gelebildiği için daha rahat nefes alınmaya başlanır. Mesaneye (idrar torbası) baskı artacağı için daha sık tuvalete gidilir.
  1. Nişan: Mukus tıkaç kaybı. Rahim ağzını koruyan mukus tıkaç genişlemeye bağlı olarak düşer. Nişandaki mukus tıkaç saydam, hafifçe pembe veya kanlı olabilir. Bazı kadınlar gebelikte akıntıdaki artıştan dolayı mukus tıkacın düşmesinin farkına bile varamayabilir.
  1. Su Gelmesi: Amniyon kesesi yırtılır. Kadınların sadece 10 da 1 inde belirgin su gelmesi olur. Bazen doğum başlamadan amniyon kesesi yırtılır ve su gelir. Mesaneye baskı arttığı için idrar bazen su gelmesi gibi algılanabilir. Bazen gelen sıvının idrar mı yoksa amniyon sıvısı mı olduğunu fark etmek zor olabilir.

    Amniyon sıvısı genellikle renksiz olup aniden gelir. Sıvı gelince kokusuz ve renksiz mi yoksa idrar renginde ve kokusunda mı olduğuna dikkat etmeli.Su gelince doktorunuzu aramalısınız

  1. İçi İçine Sığmama Enerji dolu olma. Çoğunlukla gebelik boyunca uyumak için zorlanılır. Bir gün sabah kalkınca kendinizi uzun süredir olmadığı kadar zinde hissedip birçok şey yapmak istenir. Dikkat edin doğum yaklaşmıştır.
  1. Efesman: Rahim ağzının incelmesi. Genellikle son ayda serviks gerilip incelir. Bunun anlamı rahmin alt bölgesinin doğuma hazır olduğudur. İncelen serviks açılmayı kolaylaştırır. Rahim ağzı muayenesi ile doktorunuz incelmeyi tespit eder. Unutmayın bu muayeneyi sadece doktorunuz yapabilir.
  1. Açılma: Rahim ağzının genişlemesi. Tam genişleme 10 cm dir. Genişlemeyi ölçme yine doktorunuz tarafından elle yapılan muayene ile tespit edilir.

Doğum Ağrıları

Düzenli uterus kasılmaları doğumun başladığının en belirgin özelliğidir. Ağrılar adet sancıları gibi, sırtta alt bölgede gelip giden ağrılardır. Başlangıçta 20-30 dakikada bir daha sonra 10-15 dakika ve en nihayetinde 3-5 dakikada bir olur.

Doğum Ağrısının Özellikleri

  • Düzenli
  • Tahmin edilebilir; zaman aralıkları eşit
  • Zaman geçtikçe ağrı araları daha sık
  • Zaman geçtikçe ağrı daha uzun
  • Zaman geçtikçe ağrı daha kuvvetli
  • Her ağrı sırtta hissedilip karının tamamına yayılır veya tersi şeklinde olur
  • Pozisyon değişikliği ile azalıp kaybolmaz
  • Su gelmesi ile birlikte olabilir
  • Elle muayenede silinme ve açılma tespit edilir

Doğum (Normal Doğum; Vajinal Doğum)

Vajinal Doğum Üç Aşamada Gerçekleşir

  • 1. evre: açılma (dilatasyon)
  • 2. evre: bebeğin çıkışı
  • 3. evre: plesanta(bebeğin eşi) çıkımı

Gerçek doğum sancıları düzenli olarak 2–5 dakikada bir olan, kasılmaların şiddeti gittikçe artan, yaklaşık 1 dakika süren sancılardır. Bu sancılar sonucunda rahim ağzında (serviks) yumşama ve açılma (efesman ve dilatasyon) olur.

Doğumun 1.Evresi (Serviks Açılması)

Doğumun en uzun evresidir. 3 safhadan oluşur.

  • Erken Doğum Safhası : Doğumun başlangıcından serciksin 3 cm açılana kadar geçen süre
  • Aktif Doğum Safhası : Servis 7 cm açılana kadar geçen süre
  • Geçiş Dönemi : Serviks açıklığı 10 cm olana kadar geçen süre

Erken Doğum Safhası 

Bu dönemde rahat olmalısınız. Koşturarak doğuma gitmenize gerek yoktur. Durumunzu değerlendirip normal faliyetlerinize devam etmelisiniz. Ağrıların artması beklenir. Eğer gece ağrıları hissetmeye başlarsanız ve mümkünse sizi rahatsız edene kadar uyuyabilirsiniz.

Bu dönem:

Genellikle 8-12 saat sürer

Serviks incelir ve genişliği 3 cm ye ulaşır

Kasılmalar 30-40 saniye sürer ve aralıkları 5-30 dakikadır

Kasılmalar başlangıçta hafif , düzensiz ve yavaş yavaş kuvvetli daha sık olur

Kasılmalar belde başlayıp, adet ağrısı gibi olur ve kasıkta basınç ve gerilme olur

Suyunuz gelebilir (su kesesi yırtılması)

Eğer kasılmalar daha sık olursa, düzenli hale gelirse, daha uzun sürerse, su gelirse aktif doğum safhası başladığı için hastaneye gitme zamanı gelmiştir.

Aktif Doğum Safhası 

Hastaneye gitme zamanı. Nefes alma ve gevşeme egsersizlerine başlamalısınız.

Bu dönemde :

Süre 3-5 saat arası

Serviks 4 cm den 7 cm ye genişler

Kasılmalar 45-60 saniye sürer ve aralarında 3-5 dakika bekleme süresi olur.

Kasılmalar daha kuvvetli ve uzun olur.

Geçiş Safhası

1. evrenin en zor bölümü. Bu dönemde:

Süre 30 dak ile 2 saat arası

Serviks 8 cm den 10 cm ye genişler

Kasılmalar uzun, kuvvetli, sık ve üst üste binebilir.

En zor safha olmasına rağmen en kısa safhadır.

Sıcak basması, bulantı, kusma ve gaz çıkarma olabilir.

Doğumun 2.Evresi (Bebeğin Çıkışı)

Serviks tamamen açıldıktan sonra bebek çıkana kadar olan evre.

 

 

 

 

 

 

 

Bebeğin çıkıma itildiği ve doğduğu evre. Bu zaman kadar vücudunuz sizin için bütün işi tamamlamıştır. Bu safhada sizin ıkınma zamanınız gelmiştir.

Bu dönemde:

Süre 20 dakika ile 2 saat arası

Kasılmalar 45-90 saniye 3-5 dakika aralıklarla olur

Ikınma hissi

İdrar yapma ve feces yapma hissi

Bebeğin başı çıkımda görülür (ıkınma anlarında)

Taçlanma anında (bebeğin başı vajen girişini dışarı itişi) yanma ve batma hissi

Bebeği Dışarı İtme

Doktorunuz zamanı geldiğini söylediğinde bebeği ıkınarak dışarı doğru itmelisiniz

Ikınırken:

Ikınma pozisyonu (derin nefes alınıp tutulur, çene göğse dayanır, eler destek noktasından tutulup bebek bütün güçle dışarıya itilir)

İtme kasılma ve ağrı hissi ile birlikte yapılmalı

Pelvis taban kasları rahatlatılmalı (kegel egzersizindeki gibi)

Kasılma aralarında kendinizi rahat bırakıp bir sonraki kasılma için güç toplamalı

Ikınma sırasında bütün gücünüzle itilmeli

Bu sürenin sonunda doktorunuzun yardımıyla doğum gerçekleşir.

Doğumun 3.Evresi; Plasenta Çıkımı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bu dönem en kısa dönem olup 5-30 dakika sürer. Bebek doğduktan sonra küçük kasılmalar devam eder. Plasenta rahimden ayrılınca uterusa hafif masaj yaparak ve kordondan nazikçe çekerek plasenta alınır. Artık doğum sona ermiştir.

Eğer epizyotomi açılmışsa veya doğum sonrası yırtılma olmuşsa dikim yapılıp bebeğinizi yanınıza alabilirsiniz.

Suni Sancı (İndüksiyon)

Doğum kendiliğinden değil de diğer nedenlerle başlatılmasıdır. İndüksiyon ve suni sancı tıbbi nedenlerle ve acil durumlarda yapılır.

İndüksiyonun Tıbbi Sebepleri

  • Hipertansiyon, preeklampsi, kalp hastalığı, gestasyonel diyabet veya kanama başlaması gibi komplikasyonların gelişmesi
  • Bebek plesantadan yeteri kadar besin ve oksijen alamadığı durumlar
  • Su gelmesine rağmen 24 saat içinde doğum başlamamış olması
  • Rahim içinde enfeksiyon (korioamnionit) olması
  • Doğum süresinin geçmesine rağmen doğum başlamaması

İndüksiyon Nasıl Yapılır?

  • İlaçlar: Suni sancı için kullanılan ilaçlar

Prostaglandin: Vajen içine fitil yerleştirilir. Kasılmaları başlatır. Gebenin hareketi kısıtlanmaz rahat hareket edebilir.

Oksitosin: Damardan kontrollü olarak verilir. Yeterli kasılmalar elde edilene kadar ilaç dozu arttırılır.

  • Su Kesesi Yırtılması :Su kesesi yırtılınca prostaglandin salgılanması artar ve 24 saat içinde kasılmalar başlar. Doktorumuz su kesesini yırtarak doğumun başlamasına yardımcı olur. Su kesesi yırtılınca doğum hızlanır ve eğer varsa mekonyum tespit edilir. Su kesesi yırtılmasındaki komplikasyonlar ise kordon sarkması ve doğum eylemi başlamazsa enfeksiyon ihtimalindeki artış.
  • Doğal Yollar: Meme ucu uyarılması oksitosin salınımına neden olur. Oksitosin kasılmaya neden olur.

Sezaryen

 

 

 

 

 

 

Sezaryen ile doğum karından bir kesi ile uterusa ulaşıp bebeğin vajinal yolla değil de bu kesiden doğurtulması. Sezaryen ile doğumda son 30 yılda giderek artan oranlarda olmakta. Sezaryen ile doğum oranı % 10 lardan % 35 ler doğru çıkmıştır.

Sezaryen Doğum Nedenleri

Sezaryen bazen kritik durumlarda, bazen kritik durumlardan korunma amaçlı bezende isteğe bağlı (elektif) yapılmakta.

Sezaryen nedenleri

  • Plasenta Previa: Plasenta rahimde aşağıya yerleşerek rahim ağzını kapatır. Yaklaşık 200 gebelikte 1 görülür. Yatak istirahatı ve sürekli takip gerekir. Doğum başladığında ağrısız kanama olur. Tam veya parsiyel plasenta previa tanısı konulunca mutlaka sezaryen yapılmalı. Marjinal plasenta previa da ise vajinal doğum olabilir.
  • Plasenta Abruptia: Plasentanın rahim duvarına yapıştığı yerden ayrılması. Yaklaşık % 1 olasılıkla görülür. Gebede kanama ve rahimde ağrı hissi olur. Ayrılma sonucunda anneden bebeğe oksijen ve diğer besinler geçemez. Acil sezaryen gerekir.
  • Uterus Rüptürü: Uterusun parçalanmasıdır. 5000 gebede 1 görülür. Gebede şiddetli kanama olur ve bebeğe oksijen desteği kesilir. Acil sezaryen sebebidir.
  • Makad Geliş: Makad geliş halk arasında ters geliş olarak da bilinir. Makad gelişte vajinal doğum şansı olsa da kordon sarkması riski fazla olduğundan ve doğum sırasında baş takılması (bebeğin vücudu çıktıktan sonra baş rahim ağzından çıkması zor olabilir) sık olduğu için sezaryen planlanmalı.
  • Kordon Prolapsu: Acilen sezaryen yapılması gerekir. Kordon başın önünde serviksten dışarı doğru çıkar. Uterus kasıldığında baş servikse basarak kordonun sıkışmasına neden olur. Bebeğe kan gidişi azalır veya durur.
  • Fetal Distres: Fetal distresin en önemli nedeni bebeğe oksijen gitmemesi. Doğumda takip sırasında bebeğe giden oksijende problem tespit edilirse acilen sezaryen gerekir.
  • Doğumun İlerlememesi: Çoğunlukla serviks tam açılmadan önce olur. Bebeğin ilerlemesi yavaşlar ve durur.
  • Eski Sezaryen: Daha önce sezaryen olan hastaların %90 ı tekrar sezaryen olur. Sezaryen sonrası vajinal doğumdaki en büyük risk uterus rüptürüdür.
  • Baş Pelvis Uyumsuzluğu ( CPD): Bebeğin başı büyük olursa annenin pelvisine giremez. Bu durumda vajinal doğum olmaz.
  • Genital Herpes: Aktif genital herpes doğum sırasında bebeğe bulaşarak enfekte eder. Bebeği enfeksiyondan korumak için sezaryen yapılır.
  • Diyabet: Eğer gebelikte diyabet gelişir ve farkına varılmazsa iri bebek doğum kanalından geçemeyeceği için sezaryen yapılmalı.
  • Preeklampsi: Gebelik zehirlenmesi olarak da bilinir. Bazen bebeğe giden oksijende azalma olduğu için sezaryen gerekir.
  • Doğum Defektleri: Doğum defekti tespit edilen bebeklerde daha fazla komplikasyon olmamamsı için sezaryen planlanmalı.
  • Çoğul Gebelik: İkiz gebelikte bebeklerin pozisyonu (baş- baş geliş) uygunsa vajinal doğurtulabilir. Pozisyonu uygun olmayan ikizler ve daha fazla bebek olunca sezaryen yapılır.

Sezaryen Ameliyatı

Ameliyat süresi ortalama 45 dakika kadardır. Bebek ameliyatın ilk birkaç dakikası içinde doğurtulur.

  • Ameliyat Öncesi: Anestezi şeklinize (genel, spinal epidural) karar verilmeli. Genel anestezi çoğunlukla acil durumlarda tercih edilir. Ameliyat öncesi gerekli tahliller ve hazırlıklar (açlık süresi, lavman, damardan sıvı verilmesi) yapılır. Spinal ve epidural anestezi ameliyat başlamadan önce hazırlanır.
  • Ameliyat: Doktorunuz ameliyat başlayınca kesi karnın alt bölgesinde yatay (bikini kesisi) olur. Çok acil durumlarda vertikal (dikey; göbekten pubik kemiğe doğru) kesi yapılabilir. Ciltten sonra sırasıyla kaslar ayrılır, karın zarları ve uterus kesilerek bebek çıkartılır. Uterus kesisi yapılırken alt segment tercih edilmeli. Zorunlu hallerde uterusa vertikal kesi yapılabilir. Bebek çıkartıldıktan sonra kanayan bölgeler kontrol edilerek işlem tersine yapılarak ameliyat bitirilir.
  • Ameliyat Sonrası: Ameliyat tamamlandıktan hemen sonra anestezi, uterusun kasılması ve adrenalin salınımı nedeniyle bulantı ve titreme olur. Bunun hemen arkasında uyuşukluk başlar. Bebeğiniz sağlıklı ise bu dönemde kucağınıza alıp süt verebilirsin.

Sezaryen Riskleri

Sezaryende Anne İçin Risk Ve Komplikasyonlar

Bu risklerin çolunluğu karın ameliyatlarında olan genel risklerdir.

  • Enfeksiyon: Kesi yerinde, rahimde ve diğer pelvik organlarda olabilir.
  • Kanama ve Kan Kaybı: Sezaryenlerde vajinal doğuma göre daha fazla kanama olur. Yüz kadından yaklaşık 6 sına kan verilir.
  • Organ Yaralanmaları: Barsak, idrar torbası gibi organlarda özelikle birinciden sonraki ameliyatlarda daha sık olur.
  • Yapışıklık: Ameliyat yerinde ve ameliyat yerine yapışıklıklar olabilir. Bu durum ileriki gebeliklerde plasenta previa ve plasenta abruptia risklerini arttırır.
  • Hastanede Uzun Kalış: Vajinal doğuma göre daha uzun süre hastanede kalınır.
  • İyileşme Süresi Uzar: Vajinal doğuma göre daha uzun sürede iyileşir.
  • İlaç Reaksiyon Riski: Anestezi ile ilgili riskler daha fazla.
  • Cerrahi Risk: Histerektomi, mesane yaralanmaları
  • Duygusal değişiklikler: Vajinal doğuma göre daha fazla duygulanım bozuklukları olur.

Sezaryende Bebek İçin Risk Ve Komplikasyonlar

  • Erken Doğum: Gebelik yaşı doğru olarak hesaplanmamışsa erken doğum yaptırılabilir
  • Solunum Problemleri: Sezaryen ile doğan bebeklerde daha fazla
  • Fetal Yaralanma: Uterusa kesi yaparken çok nadir olarak bebekte de kesi oluşabilir.

Sezaryen Sonrası Bakım

Doğumdan sonraki dönem postpartum dönem olarak bilinir. Doğum sonrası hem anne hem de aile için test zamanı gibidir. Bütün doğumlardan sonra annenin dinlenmeye ve iyileşme dönemine ihtiyacı vardır. Anne ölüm oranı en fazla postpartum dönemde olmakta. Eğer babanın tek başına bakım yapmak ile ilgili sorun yaşaması muhtemelse aile yakınları ve tanıdıklardan yardım alması gerekir.

Sezaryen Sonrası Fiziksel Bakım

  • Hastanede yatarken:

Mümkün olan en kısa sürede ayağa kalkılmalı. Yavaş yavaş kalkıp etrafta dolaşılmalı. İyileşme hızlanacaktır.

İdrar sondası çıkınca idrar yapmak ağrılı olabilir. İdrar yapmada sorun olursa doktorunuza haber vermelisiniz.

Ağrı fazla olursa mutlaka ağrı kesici ilaç kullanılmalı

  • Eve Gidince:

Hareketleriniz sınırlı olmalı. Çok ani hareketler yapılmamalı ve bebeğinizden daha ağır nesneler kaldırılmamalı.

Kanamanız azalır ve rengi gittiçe açılır. Kanama rengi açılmaz ve akıntı kötü kokulu olursa doktorunuza haber vermelisiniz.

Sıvı alımınız gebelikten daha fazla olmalı

Ateş ve ağrı enfeksiyon belirtisidir.

  • Yapılmaması Gerekenler:

Cinsel ilişki 6 hafta (40 çıkana kadar) olmamalı

Tampon ve vajinal duş kullanılmamalı

Banyo duş şeklinde yapmalı küvete oturulmamalı

Bebekten daha ağır nesneler kaldırılmamalı

Egzersiz doktorunuz izin verene kadar yapılmamalı.

Sezaryen Sonrası Duygusal Yaklaşım

Bebeğinizle fazladan vakit geçirmeye çalışın

Süt verirken rahat bir ortam oluşturmaya çalışın

Kendinize vakit ayırın. Bebeğinizin bakımı yanında kendinize de bakmaya özen gösterin

Problem ve sıkıntılarınızı doktorunuzla paylaşın. Yardım istemekten çekinmeyin.

Sezaryen Sonrası Acilen Doktorunuzu Aramanız Gereken Durumlar

Ateş 38.3 olursa

Doğum sonrası başlayan ve sıklığı azalmayan şiddetli baş ağrısı

Karın bölgesinde ani ağrı, yanma ve hassasiyet

Kötü kokulu vajinal akıntı

Kesi yerinde ani gelişen ağrı ve akıntı

Bacakta şişlik, ağrı ve kızarıklık

İdrarda yanma ve ağrı

Döküntü ve ürtiker (kurdeşen)

Çok fazla kanama

Memede ağrılı, soluk, kırmızı bölgeler

Panik, depresif ve endişe (anksiyete) varlığı

Ağrısız Doğum ve Doğum Anestezisi

 

 

 

 

 

Epidural Anestezi

Epidural anestezi artık doğumda kullanılan en yaygın anestezi şekli. Epidural anestezi vücudun belli bir bölgesindeki ağrıyı kesen bölgesel anestezi şeklidir. Epidural anestezide amaç tam bir anestezi yerine sadece istenilen bölgede ağrı olmamamsını sağlamaktır. Ağrı hissi olmaz ancak dokunma hissi kaybolmaz.

Epidural Anestezi Nasıl Verilir?

İşlemden 1 saat önce 1-2 litre intravenöz (damardan) sıvı verilir. Anestezi doktoru omurlarınızı muayene edip epidural kateteri takmak için pozisyon ayarlar. Kateterin yerleştireceği yere lokal ağrı kesici yapılır. Daha sonra kateter yerleştirilip ilaç epidural aralığa verilir.

Epidural Anestezi Tipleri

  • Normal Epidural: Kateter epidural aralığa yerleştirildikten sonra ilaçlar elle veya pompa yardımıyla periyodik olarak verilir. İlaçların dozu ve süresi yapılacak olan işleme göre anestezi doktorunca ayarlanır.
  • Kombine Epidural: Kateter takılmadan önce belli miktar ilaç spinal kord etrafına yapılır. Sonra epidural kateter yerleştirilir. İlaç dozu tekrar anestezi doktorunca ayarlanır.

Epidural Anestezi Faydaları

Doğum süresince ağrı çekmeyip rahat etmenizi sağlar.

  • Yorgunluk ve bitkinlik olmaz.
  • Sezaryen ile doğum olacaksa uyanık olmanızı sağlar ve doğum anında bebeğinizi görebilirsiniz.
  • Doğum sonrası ağrı olmasını engeller.
  • Sezaryen ile doğumda bebeğin anestezi ilaçlarına maruz kalmasını engeller

Epidural Anestezi Komplikasyonları

  • Kan basıncında ani düşmeler neden olabilir.
  • Spinal sıvıdaki kaçağa bağlı olarak şiddetli baş ağrısı olabilir. Epidural sonrası baş ağrısı % 1 den daha azdır.
  • Epidural kateteri takıldıktan sonra sürekli yatmanız gerekir. Sürekli yatmak çok nadiren doğumun olmasını yavaşlatabilir.
  • Nadiren titreme, çınlama, sırt ağrısı, bulantı ve idrar yapmada zorlanma olabilir.
  • Doğum anında ıkınmanız çok kuvvetli olamayabilir.
  • Doğum sonrası ayakları hissetmeme nedeniyle rahat hareket edilemeyebilir.
  • Çok nadiren kateter takılma yerinde kalıcı sinir hasarı olabilir.

Epidural Anestezi Ne Zaman Yapılamaz

  • Kan sulandırıcı ilaç kullanılıyorsa
  • Trombosit sayısı düşükse
  • Kanama varsa veya şokta
  • Epidural yapılacak bölgede enfeksiyon
  • Kanda enfeksiyon
  • Anestezi doktoru epidural aralığa ulaşamıyorsa
  • Doğum çok hızlı ilerliyor ve gebe pozisyon alamıyorsa

Epidural Anestezi Hakkındaki Sık Sorular

Epidural kateter yerleştirilmesi ağrı verir mi?

Öncesinde korku ve şüphesi olan gebeler işlem sonrasında korktukları gibi olmadığını ifade etmekte. Kateter yerleştirilecek bölgeye lokal ağrı kesici yapılmakta. En fazla hissedilecek ağrı bu iğnenin yapılması sırasındaki ağrıdır.

Epidural kateter ne zaman yerleştirilir?

Vajinal doğumda rahim ağzı 3-4 cm olunca yerleştirilir. Ancak daha erken dönemde doğum sancısı fazla hissedilirse bu dönemde de yerleştirilebilir. Sezaryen de ise ameliyattan 30 dakika önce kateter yerleştirilir.

Epidural doğumumu etkilerimi?

Eğer gereğinden daha fazla ilaç verilirse doğum yavaşlayabilir. Eğer böyle bir şey olursa kasılmaları arttırıcı ilaç kullanılır.

Epidural bebeği etkilerimi?

Doğum süresince doğum sonrası bebeğin sağlığını etkileyen birçok faktör var. Sadece epidural ilaçların etkisini belirleyen bir araştırma yapmak oldukça zor. Bilindiği kadarıyla epidural anestezide kullanılan ilaçların bebeğin sağlığına bir etkisi yok.

Epidural kateter yerleştirilmesi sonrası nasıl hissedeceğim?

İlk dozdan sonra rahime giden sinir uyuşmaya başlar. İlaç verilmesinden 10-20 dakika sonrası tamamen uyuşma hissedilir. Vajinal doğumda kasılmalar hissedilir ancak ağrı hissedilmez. 1-2 saat içinde kasılmalarla birlikte tekrar ağrı hissedilir. Yeni doz gebenin ağrı hissine göre ayarlanır. Bu işlem doğuma kadar devam eder. Vajinal doğum sonrası katetere ihtiyaç kalmadığı için çıkartılır.

Sezaryen yapılmadan önce verilen vajinal doğumda verilenden daha fazla olur. Rahim bölgesinde uyuşma ve bacaklarda hareket kısıtlılığı olur. Ameliyat sırasında dokunma hissi devam eder ancak ağrı hissedilmez. Ameliyat sonrası kateter çekilmez. Birkaç saat içinde bacak hareketleri tekrar başlar. Bu dönemde ağrı kesilmesi için bir pompayla belli miktarda ilaç epidural aralığa pompalanır. Eğer yetmezse ekstra ilaç verilebilir. Kateter taburcu olurken çekilir.

Bazı kadınlar kateter çekilme sonası rahatsızlık veren yanmadan behsetmekte.

Doğumda ıkınabilecek miyim?

Kasılmaları daha az hissedeceğiniz için ıkınma hissi daha az olur. Ikınma hissi olmasa bile doktorun istemesiyle ıkınılabilir.

Epidural her zaman işe yarar mı?

Doğumda ağrı kesmek için epidural etkilidir. Çok nadiren ağrı kesme sağ veya solda daha iyi olduğunu söyleyen gebeler var. Bir tarafta ağrı tamamen kesilirken diğer tarafta az da olsa hissedilebilir.

Epidural Anestezi Ne Zaman Yapılamaz

  • Kan sulandırıcı ilaç kullanılıyorsa
  • Trombosit sayısı düşükse
  • Kanama varsa veya şokta
  • Epidural yapılacak bölgede enfeksiyon
  • Kanda enfeksiyon
  • Anestezi doktoru epidural aralığa ulaşamıyorsa
  • Doğum çok hızlı ilerliyor ve gebe pozisyon alamıyorsa

Lokal Anestezi

Lokal anestezi ağrı kesmek için belli bir bölgeye ilaç verilerek yapılır. Lokal anestezi çeşitli dozlarda epidural, spinal ve pudental olarak verilirken bebek çıkarken epizyotomi bölgesine verilir. Epizyotomi bölgesine yapılan lokal ağrı kesici cilt, cilt altı ve kas içine yapılır.

Lokal anestezi epizyotomi yapılacak bölgenin ağrısını keser. Kasılmalara bağlı doğum sancısında hiçbir etkisi olmaz.

Lokal anestezinin nadir alerjik reaksiyon dışında bilinen bir zararı yok.

Genel Anestezi

 

 

 

 

 

 

 

Genel Anestezinin Kullanıldığı Durumlar

  • Acil sezaryen gerektiren durumlar
  • Epidural ve spinal anestezi yapılamayan durumlar
  • Gebenin epidural kateter yerleştirilmesini istememesi

Genel anestezi doğumlarda artık nadiren kullanılmakta.

Genel Anestezi Riskleri

Genel anestezideki en ciddi durum anne ölümüdür. En önemli ölüm sebebi solunum yollarında problem olması. Sezaryende bebeğin çıkarılması gecikecek olursa anestezik madde bebeğe geçer. Bu da doğumdan hemen sonra bebekte geçici solunum baskılanmasına neden olabilir.

Pudental Blok

 

 

 

 

 

 

 

Pudental blok pudental kanaldan geçen pudental sinire lokal anestezi uygulanması. Pudental blok sonucunda perineum, vulva ve vajende ağrı hissi kesilir. Doğumun 2. evresinde yapılır. Epizyotomi için tekrar lokal ağrı kesiciye ihtiyaç duyulmaz.

Pudental Bloktaki Sorunlar

  • Ağrıyı kesmek için yüksek dozda lokal anestezi ilacına ihtiyaç olur
  • Lokal anestezik madde kan dolaşımına geçip bebeğe gidebilir
  • Bazı bebeklerde doğum sonrası emme problemleri olabilir.
  • Anestezik madde zehirlenmesi olabilir
  • Hematom olabilir
  • Enfeksiyon riski taşır

Spinal Blok

 

 

 

 

 

 

 

Spinal blok anestezik maddenin direk olarak spinal kanalda spinal sıvı içine verilmesiyle yapılır. 2 saate ağrı tamamen kesilir. Spinal blok ile epidural veya kombine epidural arasındaki fark spinal blokta kateter kullanılmaz. Anestezik ilaç spinal aralığa direk iğne ile verilip iğne geri çekilir.

Spinal Bloktaki Sorunlar

  • Hipotansiyon ( kan basıncı düşmesi)
  • Doğumun 2. evresinde ıkınmada zorlanma
  • Şiddetli baş ağrısı ihtimali epidurala göre daha fazla
  • Baş dönmesi, sersemlik
  • Kaşıntı
  • Çok nadiren konvülzyon
  • Anestezik maddelerin kan dolaşımına geçerek bebeğe ulaşması
  • Doğum sonrası bebekte emme ile ilgili sorunlar

Narkotikler

 

 

 

 

 

 

 

Birçok kadın doğumda ağrı olmaması için çeşitli yöntemler ve ilaçlar kullanmakta. Kullanılan ilaçların faydalarını ve risklerini bilmek gerekir.

Opiatlar

Opiatlar ağrı kesmek için kullanılan ilaçlardır. Opiatlar doğumun erken döneminde ve yan etkilerinden korunmak için düşük dozlarda kullanılır.

Opiatların Avantajları

Ağrı kesmeye yardımcı olurken ıkınma hissinin kaybolmasına etkileri olmaz. Ayrıca anksiyetenin azalmasına yardımcı olarak ağrılı kasılmalara dayanma gücünü arttırır.

Opiatların Yan Etkiler

  • Bulantı
  • Kusma
  • Kaşıntı
  • Baş dönmesi
  • Barsak hareketlerinde azalma
  • Solunum refleksinde azalma
  • Solunum baskılanmasına bağlı hipoksi (oksijen azalması)

Opiatların Bebeğe Etkileri

  • Santral sinir sistemi baskılanması
  • Solunum baskılanması
  • Erken dönemde emme azalması
  • Vücut ısısına ayarlamada zorluk

Doğumda Kullanılan Opiatlar

  • Demorol: Doğumda demerol yaygın kullanılan bir ilaç. Kas içine yapılabilir veya PCA pompası (patient controlled analgesia; hasta kontrollü ağrı kesme) ile kullanılabilir. 5 dakika içinde etkisini gösterir.

Demorol kullanımında uyku hali, bulantı, kusma, solunum baskılanması ve hipotansiyon oluşabilir. Bebekte solunum problemleri görülebilir.

  • Morfin: Son zamanlarda fazla kullanılmamakta. Bebekte solunum sıkıntısına yol açmakta
  • Stadol: Demeroldan daha kuvvetli. Doğumun 1. evresinde kullanılmakta. Etkisi ilk 5 dakikada görülmekte, bebek yan etkileri çok az ve çok az bulantıya neden olmakta. Annede solunum baskılanması, baş dönmesi ve disfori ( mutlu ve iyi olma hali hissetme). Bebekte solunum baskılaması yapabilir.
  • Fentanil: Sentetik opiat olup hafif veya orta derecede sedasyona neden olur. Etkisi çabuk başlar ve yaklaşık 45 dakikada sona erer. Anne ve bebekte çok az sedasyon ve annede bulantıya yol açabilir.

Doğumda Nefes Tekniği

 

 

 

 

 

 

 

 

Nefes tekniğini basitçe belli bir sayıda ve derinlikte soluk alıp verme olarak ifade edilir. Bazı kadınlar diyaframlarını kullanarak derin solunum yaparken bazı kadınlar sadece göğüs solunumu yapmayı tercih eder. Önemli olan sizin için sizi rahatlatıp gevşetecek şekilde nefes alıp vermeniz. Solunum hızınız sizi nefes nefese bırakacak gibi olmayıp sizi rahatlatacak ve gevşetecek şekilde olmalı. Doğum hakkında bilgi edindikçe doğumun farklı evrelerinde farklı solunum teknikleri kullanmayı öğreneceksiniz.

Ağrı, rahatsızlık, korku ve endişe olduğunda solunum tekniği size yardımcı olacaktır.

Nefes Tekniği Çalışmanın Faydaları

  • Soluk alıp verme ağrıya karşı otomatik cevap şeklini alır
  • Ağrı gelince anne daha rahat davranır
  • Solunum belli bir ritimde anneyi sakinleştirir
  • İyi olma hali gelişir ve kontrollü olmayı sağlar
  • Daha fazla oksijen ve bunun sonucunda anne ve bebek için daha fazla enerji ve dayanıklılık hali gelişir
  • Doğumdaki her kasılma ve ağrı daha fazla amaca ulaşmamıza yardımcı olur
  • Nefes tekniğini kullanımı daha sonra hayatınızda strese karşı koymanıza yardımcı olur

Nefes Tekniği

Doğumu düşünerek nefes çalışması yapılabilir. Başlangıçta her kasılmada derin ve rahatlatıcı nefes alın. Bu bebeğe, kaslara ve rahime daha fazla oksijen gitmesini sağlar.

Doğumun İlk Evresi İçin Nefes Tekniği

  • Yavaş Nefes Alma: Kasılmalar yeterli sıklığa ulaşana ve yürüyemeyecek duruma gelene kadar yavaş nefes alınmalı. Mümkün olduğunca uzun süre yavaş nefes almaya devam edilmeli. Kasılma araları dinlenme olmadığında ve daha gergin olunduğunda nefes alma şekli değiştirilir.
    1. Uyumlu nefes alınır. Kasılma başlar başlamaz derin nefes alınıp içe çekilir nefes verirken bütün gerginlik gevşetilir.
    2. Dikkat toplanır
    3. Nefes alma yavaş bir şekilde burundan, nefes verme alınan tüm havanın dışarı çıkması sağlanarak ağızdan yapılır
    4. Her nefes vermede vücudun farklı bölgesi ile ilgilenilir
  • Hafif Hızlanmış Nefes Alma: Doğumun aktif safhasında nefes alma değiştirilir. Kasılmaların sıklığı nefes alma hızınızı etkiler. Ağızdan nefes alıp verilir. Nefes alıp verme sığ ve hafif olur. Nefes alma sessiz, nefes verme sesli yapılır.
    1. Uyumlu nefes al. Kasılma başlar başlamaz derin nefes alınıp içe çekilir nefes verirken bütün gerginlik gevşetilir.
    2. Dikkat toplanır
    3. Nefes alma yavaş bir şekilde burundan, nefes verme alınan ağızdan yapılır. Nefes alıp verme kasılmaların sıklığı ve şiddeti arttıkça arttırılır. Eğer kasılma erken zirveye ulaşıyorsa nefes alma kasılmanın erken döneminde hızlandırılır. Eğer kasılma zirveye geç ulaşıyorsa nefes alma daha geç hızlandırılır. Ağız ve omuzlar gevşek bırakılır.
    4. Kasılmanın zirveye ulaştığı anda nefes alıp verme ağızdan yapılır. Nefes alım sığ olmalı ve her saniye yapılmalı.
    5. Kasılmanın sıklığı azaldığında solunum hızı da azaltılıp burundan nefes alıp ağızdan verilmeye başlanır
    6. Kasılma bitince derin nefes verilir.
  • Değişken Nefes Alma: Hafif nefes alıp vermenin farklı bir şeklidir. Değişken nefes alma hafif sığ nefes alma ile periyodik uzun ve belirgin nefes vermenin karışımıdır. Doğumun ilk evresinde kullanılır.
    1. Uyumlu nefes al. Kasılma başlar başlamaz derin nefes alınıp içe çekilir nefes verirken bütün gerginlik gevşetilir.
    2. Dikkat toplanır
    3. Nefes alıp verme ağızdan yüzeysel kasılma boyunca her on saniyede 5-20 arası yapılır.
    4. Her geçen saniye 3. 4. ve 5. seferde nefes verme daha uzun sürede yapılır.
    5. Kasılma bitince bir yada iki kez derin nefes alınıp verilerek gerginlik gevşetilir.

Yanlış Zamanda Ikınmamak İçin Nefes Tekniği

Doğumun ilk ve ikinci evresinde bebeği aşağıya itmek için ıkınma hissi gelir. Bu ıkınma hissi nedeniyle nefes alıp verme bırakılıp nefes tutulur. Çeneyi yukarı kaldırarak nefes alıp vermeye devam ederek nefesinizi tutmaktan sakının. Böylece ıkınma hissi zayıflayarak kaybolur.

Doğumun İkinci Evresi İçin Nefes Tekniği

  • Ikınma İçin Nefes: Servis tamamen açıldıktan sonra doğumun 2. evresi başlar
    1. Derin nefes al. Nefes verene kadar kol ve bacaklardaki gerginlik gevşetilir ve çene göğse dayanır.
    2. Bebeği aşağıya itmeye odaklanılır
    3. Ağrı süresince mümkün olduğu sürece nefes verilmez, eller destek noktasından tutularak çene göğüste ıkınılarak bebek aşağı itilir. Ağrı devam ederken nefes verilirse tekrar derin nefes alınıp aynı şekilde ıkınılır.
    4. Ağrı geçince ıkınma bırakılıp kollar ve çene gevşetilir. Düzenli nefes alınıp verilir.
    5. Ağrı tekrar başlayınca ıkınma yapılacak şekilde tekrar nefes alınır ve bu şekilde bebek çıkışı doktor tarafından sağlanan kadar devam edilir.
    6. Bebek çıkışında doktorun söylemesiyle ıkınma hissi olmasına rağmen ıkınma bırakılıp ağızdan derin nefes alınıp verilir. Kollar ve çene rahat bırakılıp bütün vücut gevşetilir.

Makad Geliş

Genelikle doğumdan birkaç hafta önceye kadar bebekler başları aşağıya doğum kanalına doğru yönlenerek doğum pozisyonu alırlar. Eğer baş gelişi olmazsa bebekler doğum kanalına ayak ve kalçaları ile gelebilir. Bu geliş şekli makad geliş olup yaklaşık % 4 oranında görülür.

Makad Geliş Tipleri

  • Tam Makad: Kalçalar doğum kanalına doğru yönelmiş bacaklar dizden bükülüp ayaklar kalçaların yanında yer alır.
  • Frank Makad: Kalçalar doğum kanalına doğru yönelmiş bacaklar dizden uzatılıp ayaklar başın yanında yer alır.
  • Ayak Geliş: Önde gelen kısım ayaklardan biri veya her ikisi olabilir.

Makad Geliş Sebepleri

Makad gelişin kesin sebebi bilinmiyor. Ama daha sık görülen nedenleri sıralarsak:

  • Takip eden gebelikler
  • Çoğul gebelik
  • Erken doğum
  • Amniyon sıvısının çok az ve çok fazla olması
  • Rahimde şekil bozuklukları
  • Rahimde myom olması
  • Plasenta previa

Makad Geliş Tanısı Nasıl Konur?

Doğumdan birkaç hafta önce yapılan muayenede bebeğin pozisyonu tespit edilir. Eskiden elle karından muayene ile (Leopold Manevrası) pozisyon tespiti yapılırken artık ültrason ile makad geliş tespit edilir.

Makad Gelişte Yanlış Giden bir şeyler mi Var?

Çoğu makad geliş sağlıklı olarak doğar. Günümüzde makad gelişlerin çoğu sezaryen ile doğmasına rağmen uygun makad gelişler vajinal doğum yapabilir. Doğum defektleri makad gelişlerde çok az miktarda fazla olmakta.

Makad Geliş Pozisyonu Değiştirilebilir mi?

Makad gelişin döndürülmeye çalışılması için en uygun zaman 32-37. haftalar arasıdır. Bunun için denenen birçok yöntem var.

  • Tıbbi Yöntemler:

Eksternal Versiyon: Bebeğin rahim içinde döndürülmesi için yapılan yöntem. Rahim gevşemesi için ilaç verilir. Ültrason ile bebeğin, plasentanın yeri ile amniyon sıvısının miktarına bakılır. Nazikçe alt karında bebek baş aşağı pozisyona doğru itilir. Bebeğin kalp atımları yakından takip edilir. Eğer kalp ritminde bozulma olursa eksternal versiyon işlemi hemen durdurulur. Eğer yeteri kadar amniyon sıvısı yoksa başarı ihtimali azalır.

Kriopraktik Bakım: Kriopraktik kas iskelet sistemi ve sinir sistemi ile birlikte değerlendirme olarak bilinir. Rahim ve rahimi çevreleyen bağlar gevşetilerek pelvisteki stres ortadan kaldırılır. Uterusun gevşemesiyle makad geliş baş gelişe döner. Bu yöntem Webster Breech Yöntemi olarak bilinir.

  • Doğal Teknikler:

Kalça Kaldırma: Kalça altına günde 3 kez 10-150 dakika 30 cm yükseltecek kadar sert yastık yerleştirilir. Bu işlem sırasında midenin boş olması gerekir. Kalça yükseltildiğinde gevşenir ve karın bölgesi rahat bırakılır.

Müzik: Bebekler sesleri duyabilir. Bazı kadınlarda karnın alt bölgesine kulaklılarla müzik veya ses vermek bebeğin dikkatini çeker ve başının o tafra yönlenmesini sağlar.

Makad Gelişte Vajinal Doğum mu Sezaryen mi?

Makad geliş çoğunlukla sezaryen ile doğurtulmakla birlikte vajınal normal doğum olabilir.

Makad gelişte vajinal doğum için:

  • Frank makad geliş olmalı ve doğum zamanında olmalı
  • Doğum sırasında fetal distres gelişmemeli (kalp atımları bozulmamalı)
  • Rahim ağzı tamamen silinip açılmalı
  • İri bebek olmamalı
  • Acil ameliyat şartları olmalı

Makad Gelişte Vajinal Doğum Riskleri

Doğum zamanı bebeğin başı vücudun en büyük parçası olduğu için baş gelişlerde eğer iri bebek değilse başın geçtiği yerden vücut rahatlıkla çıkar. Makad gelişte arkadan gelen baş çıkarken takılabilir.

Prematür doğumlarda (zamanından önce doğum) bebeğin doğum sırasında strese girmesi çok kolay olduğu için sezaryen planlanmalı.

Diğer bir sıkıntı kordon sarkması makad gelişlerde sık olur. Bunun sonucunda kordon sıkışmasına bağlı olarak bebeğe giden oksijen ve kan kesilir. Böylece bebeğin hayati tehlikeye girer. Acil sezaryen yapılması gerekir.

Anahtar Kelimeler