Gebelik Planlandığında

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Eğer hamile kalmayı planlıyorsanız yada şu anda
hamile iseniz hem bebek hem de kendiniz için riskleri azaltmak, gelişen fetus için sağlıklı bir ortam oluşturmak ve sağlıklı bir bebek elde etmek için birçok şey yapmanız gerekmektedir.

Gebelik takibi ve doğumunuz için tecrübeli uygun bir doktor bulmak sağlıklı bir bebek için en önemli adım olacaktır.

Gebelik sadece 9 aylık bir yolculuk değildir. Gebeliğin ilk haftaları bebek için en önemli zaman olup zararlı alışkanlıklardan ve yiyeceklerden uzak durmak bu dönemde çok önemlidir.

Çocuk istediğimizde kendimizi hazırlamamız gerekir. Gebelik planından 3 ay önce doktorunuza muayene olmanız tavsiye edilir. Bu muayenede annenin sağlık durumu ve hamilelikle ilgili planlar yapılır.

Gebe kalmadan önce kadın hastalıkları ve doğum uzmanına görülmek önemlidir. Gebelik sürecinizi etkileyecek sağlık problemleriniz olabilir.

Diyabet (şeker hastalığı), hipertansiyon, anemi (kansızlık), tiroit hastalıklar gibi sık görülen hastalıkların gebeliğe ve gebeliğin bu hastalıklara olan etkileri hakkında yeterli bilgi alınmalıdır. Smear ve kan testleri gibi testlerin ve meme muayenesinin ve gerekirse aşıların gebelik öncesi yaptırılması gerekir.

İlk birkaç hafta bebek gelişimi için en önemli zamandır. Fakat birçok kadın bu dönemde gebe kaldığının farkına bile varmamaktadır.

Kendi sağlığınızı kontrol etmek gebelik planlanmadan önce yapılması gereken en önemli şey olup gebelik öncesi muayenenizi (prekonsepsiyonel muayene) mutlaka yaptırmalısınız.

Bu muayene şunları kapsamalıdır:

Ailenin tıbbi hikâyesi: Hipertansiyon, diyabet, mental gerilik gibi durumların tespiti

Genetik test: Kalıtsal genetik hastalıkların araştırılması

Kişisel tıbbi hikâye: Epilepsi, diyabet, hipertansiyon, anemi, alerji gibi gebelikte özel bakım gerektiren durumların tespiti

Önceki ameliyatlar: Eğer varsa geçirilmiş ameliyatların gebeliğe etkisi

Önceki gebelikler: Önceki gebeliklerdeki sorunlar

Aşı durumu:Kızamıkçık tetanos gibi hastalıklara karşı aşılı olup olmadığı

Enfeksiyon durumu: Bebeğe zarar verebilecek cinsel yolla bulaşan yada başka bir enfeksiyon varlığının tespiti.

Gebe kalmadan önce sağlıklı gebelik ve fetal gelişim için önemli 3 besin desteği var. Çoğu kadın gebelik süresince ve süt verme döneminde beslenmenin önemini bilir. Ancak gebelik öncesi dönemde aşağıdaki 3 besin desteği fetal gelişim ve sağlıklı gebelik için önemlidir.

  • Folik Asid: Gebelik boyunca iki kat ihtiyaç duyulan tek vitamindir. Yüksek risk grubundaki kadınlarda (daha önce nöral tüp defekti olan kadınlar) folik asid % 72 koruyucu etki göstererek nöral tüp defekt (omurlarda açıklık) oluşumunu azaltmıştır. Başka bir çalışmada bebeklerin doğum ağırlığında artış ve bebek gelişme geriliğinde ve annede enfeksiyon oluşmasında azalma sağlar.
  • Çinko: Fetal gelişim ve savunma mekanizmaları için gereklidir. Kanda çinko seviyesi %30 altına düştüğünde ve çinko alımı gebelikte azaldığında düşük, erken doğum ve doğum problemlerinde artma olmaktadır. Ayrıca çinko seviyesi düşüklüğünde beyin anomalileri, nöral tüp defekt oranında artışla birlikte düşük doğum ağırlığı ve gebelik zehirlenmesi (preeklampsi ve eklampsi) oranında artış olmaktadır.
  • Esansiyel Yağ Asitleri: Gebelikte önemlidir çünkü yeni oluşan hücrelerin gelişiminde, yeni doku oluşumunda ve organ sistemleri oluşumunda önemli rolleri vardır. Gebelikte esansiyel yağ asitleri seviyelerinde azalma olduğunda sinir sistemi ve vücut gelişiminde yavaşlama olmaktadır. Omega-3 desteği alan kadınlarda erken doğumda azalma ve bebek doğum ağırlıklarında artma gözlenmiştir.

3 ay önceden hayatımızda sağlıklı değişiklikler yapmak iyi olacaktır. Kadın ve erkeğin sağlıklı beslenmesi gebe kalma olasılığını arttırmaktadır.

Sağlıklı Beslenme İçin

Folik asid: Her gün 400 mikrogram almak gerekir. Bu B vitamini bebekte nöral tüp defektini azaltarak spina bifida (belde açıklık) riskini azaltır. Eğer ailede nöral tüp defekti hikayesi varsa folik asid dozu arttırılmalıdır. Folik asid doğal olarak koyu yeşil yapraklı sebze ve meyvelerde (turunçgiller, ceviz, fındık, baklagiller, tahıllar) bulunur. Bu yiyeceklerle birlikte günlük 800 mikrogram folik asid desteği yapılmalıdır. Folik asid suda eriyebilen bir vitamin olduğu için fazlası vücuttan atılacaktır.

Kalsiyum: Gebe kalmayı planlayan kadın günlük 1000 mg kalsiyuma ihtiyaç duyar. Peynir, yoğurt, sardalye, somon ve pirinçten kolaylıkla alınabilir.

Vitaminler: Diyet yanında multivitamin desteği gereklidir.

Kafein: Kahve ve çikolatadan uzaklaşmak önemlidir. Günlük 200-300 mg kafein fertiliteyi azaltır. Ayrıca demir ve kalsiyum emilimini azaltır.

Uzak Durulacaklar: Yapay tatlandırıcılar, alkol, sigara, keyif verici içecekler, teratojenik ilaçlar. Sigara %20-30 oranında düşük doğum ağırlıklı bebek doğumlarına sebep olmaktadır. Alkol tüketiminde bebeğe zarar vermeyecek bir miktar yoktur. Maruiana gibi keyif verici ilaçlar gebelik kayıpları, düşük doğum ağırlığı, erken doğum, gelişme geriliği, davranışsal problemler ve öğrenme zorluğu gibi sorunlara sebep olmaktadır. Teratojenik ilaçlar ve maddeler gebeliğin 3-8 haftalarında fetusta yüksek oranda problem oluşturma ihtimalleri vardır. Toksoplazma enfeksiyonundan uzak durmak için aşısız kedi köpekle temas olmamalı. Zararlı maddelerden uzak durulmalı; toksit ve kimyasal maddeler (kurşun gibi) ve radyasyon fetus için tehlikelidir.

Stres ovulasyonun geciktirebilir veya olmasını engelleyerek gebe kalmanızı engeller. Mümkün olduğu kadar stresten uzak olunmalıdır.

Bazı alışkanlıklarımız değişmeli

Egzersiz: Kendinize en uygun bir egzersize başlamalısınız. Kilo kaybederseniz hamilelikte kilo almaktan eskisi kadar korkmazsınız. Yürüme, yüzme, bisiklete binme ve aerobik tercih edebileceğiniz sporlardır.

Uyku: Günde 8 saat yada sizin için yeterli olacak kadar uyumaya gayret gösterin.

Beslenme: Sağlıklı beslenmeye başlamalısınız. Zararlı yiyeceklerden uzak durmalısınız. Çiğ yada az pişmiş et, çiğ yumurta yenmemeli.

Ovulasyonu Anlamak (Ne Zaman Yumurtluyorum)

Ovulasyon olgunlaşmış yumurtanın yumurtalıktan (over) atılıp tüpler tarafından alınarak döllenmeye hazır hale gelmesidir. Rahim içi döllenmiş yumurtanın yerleşebilmesi için yeterli kalınlığa ulaşmıştır. Eğer gebelik oluşmazsa rahim içi kanayarak dökülür (mens kanaması; adet kanaması).

Ovulasyonda Önemli Noktalar

  • Yumurtalıktan çıkan yumurta 12-24 saat yaşar
  • Normalde her dönemde bir yumurta oluşur
  • Ovulasyon stres, hastalık ve normal yaşantının dışına çıkışta etkilenebilir
  • Bazı kadınlarda ovulasyon zamanı damlama tarzında kanama olabilir
  • İmplantasyon (fetusun rahim içine yerleşmesi) ovulasyondan sonra 6-12 gün içinde olur
  • Her kadın doğduğunda milyondan fazla yumurta immatür (olgunlaşmamış) olarak ovulasyon zamanını bekler
  • Adet kanaması ovulasyon olmadan da olabilir
  • Ovulasyon adet kanaması olmadan da olabilir
  • Bazı kadınlar ovulasyon zamanı kasık ağrısı hissedebilir. Bu ağrıya Almanca da orta ağrı anlamına gelen”mittelschmerz” denir
  • Eğer yumurta döllenmezse kanama ile birlikte atılır

Bir kadının aylık periyodu adetin ilk günü başlayıp öbür adetin ilk gününe kadar geçen süredir.

Aylık periyot kadınlarda çoğunlukla 28-32 gün arasında olmasına rağmen bazı kadınlarda daha kısa bazılarında ise daha uzundur. 21 ile 35 gün arası periyot normal kabul edilir.

Ovulasyon zamanı bir sonraki beklenen adetin ilk gününden 14 gün geri gelinerek hesaplanır.

Adetleri düzenli (periyodik) olan kadınlarda ovulasyon gününü tahmin etmek kolaydır.

Çoğu kadında ovulasyon günü adetin ilk gününden itibaren 11.-21. günlerde olup bu dönemdeki ilişkide gebelik şansı artar.

Ovulasyon Dönemleri

Foliküler Dönem:Ovulasyon periyodunun ilk dönemidir. Adetin ilk günü başlayıp ovulasyona kadar devam eden dönemdir. Bu ilk periyot her kadında farklı olabilecek bir dönemdir ve 7 ile 21 gün arasında değişebilir.

Luteal Dönem: Ovulasyondan bir sonraki adetin ilk gününe kadar olan dönemdir. Foliküler döneme göre süresi sabit olup hemen hemen tüm kadınlarda 14 gün olup 12-16 gün arasında değişir.

Bu iki dönem değerlendirildiğinde adet periyodunun süresini belirleyen dönem foliküler dönemin uzunluğudur. Stres, hastalık, yer değişikliği ve normal alışılagelmiş yaşantı dışına çıkma nedeniyle ovulasyon süresindeki yani foliküler dönemdeki değişiklik adet periyodunu değiştirecektir.

Ovulasyon zamanını anlamak gebe kalmayı planlayan bir kadın için en önemli şeylerden biridir. Eğer ovulasyon zamanını anlamakta zorluk çekiliyorsa bu zaman için yardım almak önemlidir. Adet periyotları düzenli değil ve ovulasyon zamanı kasık ağrısı olmuyorsa ultrason ile yumurta (folikül) takibi yaparak ovulasyon zamanını belirleyebiliriz.

Ovulasyon Takvimi ve Hesaplayıcısı

Ovulasyon Takvimi

Gebe kalmak istiyorsanız ovulasyon (yumurtlama) zamanı ve buna göre ilişki tarihini bilmek işinizi kolaylaştıracaktır. Genellikle kadınların adet periyotları 28 günde bir olur. 28 günlük periyotlarda ovulasyon günü adetin ilk gününden itibaren 14. gündür. Ovulasyon 30 günlük periyotlar için 16. günde 26 günlük periyotlar için ise 12. günde olur.

Çoğunlukla spermlerin ömrü 3 gün yumurtanın ömrü ise 1 gündür. Ovulasyondan önce 3 gün ve ovulasyon günü olan ilişki gebelik olma ihtimalini arttıracaktır.

Ovulasyon Hesaplayıcısı

Oluvasyon Hesapla

Gebelik Testi

Gebelik testi bazı kişilerce heyecan verici olabilir. Adet gecikmesi gebelik testi yapmak için en önemli sebeptir.

İki tip gebelik testi vardır; idrarda ve kanda. Her iki testte hCG (human chorionic gonadotropin) hormonunu kullanır. hCG embryonun rahim içine yerleşmesinden hemen sonra plasenta (bebeğin eşi) tarafından üretilir. Gebelikle ilgili bulgular bu hormonun kanda yükselmesi ile olmaktadır. hCG embryonun rahim içine yerleşmesinden hemen sonra plasenta (bebeğin eşi) tarafından üretilir.

İdrarda Gebelik Testi

İki şekilde yapılabilir. İdrar bir kabın içine alındıktan sonra test çubuğu içine daldırılabilir yada idrar yaparken idrarın orta kısmı ile çubuk ıslatılır. Biraz bekledikten sonra renk değişikliği takip edilerek gebeliğin olup olmadığı anlaşılır.

Kanda Gebelik Testi

2 tür kan testi vardır.

1. hCG hormonunun kesin değerini veren test.

2. ise sadece kanda gebeliğin olup olmadığını bildiren test.

Kanda gebelik testinin avantajları

  • İdrar testine göre 7-12 gün daha erken gebelik tespiti yapılabilir.
  • Kandaki hCG seviyesini tespit edip sağlık için gerekli değerlendirmelere olanak sağlar

Kanda gebelik testi dezavantajları

  • İdrar testine göre daha pahalıdır.
  • Sonuç almak daha üzün sürede olur.
  • Laboratuvar ortamında yapılması gerekir.

Gebelik Testi Hamile Olduğumuzu Nasıl Tespit Eder?

Gebelik testi hCG hormonunun kanda veya idrarda tespiti ile yapılır. hCG tespiti hamileliğin olduğunun kanıtıdır. Test ile ilgili yanlış değerlendirmeler veya uygun zamanda yapılmaması nedeniyle olabilmektedir.

Gebelik Testi Ne Zaman Yapılmalı?

Beklenen adet tarihinin gecikmesi evde idrarda gebelik testi için yeterlidir. Geciken adet çoğunlukla hamileliğin ilk belirtisidir. İdrar testleri yaklaşık %97 oranında doğrudur. Eğer test çok erken yapılırsa yanlış negatif sonuç verebilir (test gebe olmadığınızı söylemesine rağmen gebesinizdir). Birkaç gün sonra adet başlamamışsa testi tekrarlamak gerekir.

Kanda gebelik testi idrar testine göre daha duyarlıdır. Beklenen adet tarihinden önce bile gebelik tespiti yapılabilir. Sonuç negatif çıksa bile adet gecikmesinde kanda gebelik testini de tekrarlamak gerekir.

Pozitif idrar testi gebe olduğunuzu gösterir. Bu gebeliğin normal rahim içi bir gebelik mi yoksa anormal gebelik mi olduğunu ancak ultrason ile anlayabiliriz.

Negatif gebelik testi her zaman gebe olmadığınız anlamına gelmez. Test çok erken yapılmış olabilir veya test bozuk olabilir. Negatif gebelik testine rağmen birkaç gün içinde adet olmazsa mutlaka test yenilenmeli ve muayene olunmalıdır.